РАСЧЕТ СТОКА РЕК УЗБЕКИСТАНА НА БУДУЩИЕ ДЕСЯТИЛЕТИЯ НА ПРИМЕРЕ РЕКИ ЧАТКАЛ
Kalit so‘zlar:
Chotqol daryosi, suvlilikning uzoq muddatli o’zgarishi, HBV gidrologik modeli, Xudoydadsoy gidrologik posti, iqlim stsenariylari, suv oqimi, suv sarfi, tog’ daryolariAnnotatsiya
Maqolada butun kuzatuv davrlari uchun xarakterli (o’rtacha, maksimal va minimal) havo harorati, yog’ingarchilik va o’rtacha uzoq muddatli suv sarfi ma’lumotlari tahlil qilinadi, bu ma’lumotlar Chotqol, Chimyon va Pskem meteorologiya stansiyalari hamda Toshkent viloyatidagi Xudoydadsoy gidrologik postidan olingan ma’lumotlarga asoslangan. Uzoq muddatli davrlar uchun gidrometeorologik ma’lumotlardagi o’zgarishlar o’rganildi. Chotqol daryosi suv sarfi prognozini hisoblash uchun HBV gidrologik modelidan foydalanildi. Natijalar shuni ko’rsatdiki, 2040 yildan beri barcha meteorologik stansiyalarda o’rtacha uzoq muddatli havo harorati 2,5-3,0°C ga oshdi. Bu davrda o’rtacha uzoq muddatli suv sarfi, ayniqsa CMIP6 SSP5-8.5 stsenariysi bo’yicha, 95-125 m3/s oralig’ida o’zgarib turadi. Maksimal va minimal havo harorati va suv sarfi grafiklarini tahlil qilish shuni ko’rsatdiki, suv toshqinlari 2030 yildan taxminan bir oy oldin sodir bo’ladi. Bu o’zgarish global isish, ayniqsa Markaziy Osiyo mintaqasida, bilan izohlanadi.
