MINERAL O‘G‘ITLARNI ALOHIDA HAMDA ORGANIK O‘G‘ITLAR BILAN BIRGALIKDA QO‘LLASHNING TUPROQ TARKIBIDAGI HARAKATCHAN OZIQA ELEMENTLAR MIQDORIGA TA’SIRI

MINERAL O‘G‘ITLARNI ALOHIDA HAMDA ORGANIK O‘G‘ITLAR BILAN BIRGALIKDA QO‘LLASHNING TUPROQ TARKIBIDAGI HARAKATCHAN OZIQA ELEMENTLAR MIQDORIGA TA’SIRI

Authors

  • Umedillo Salimovich Kasimov O‘zbekiston Milliy universiteti Biologiya ekologiya fakulteti Tuproqshunoslik kafedrasi 0009-0005-4496-4092

Keywords:

cotton, irrigated gray soils, mineral fertilizers, organic manure, mobile nitrogen, available phosphorus, exchangeable potassium, soil fertility

Abstract

This article examines the effect of separate and combined application of mineral and organic fertilizers on the content of mobile nutrients in irrigated typical gray soils. The study was conducted on cotton variety “S-6524”, analyzing the seasonal dynamics of nitrate and ammonium nitrogen, available phosphorus, and exchangeable potassium during the growing period. The results indicate that the combined use of mineral and organic fertilizers significantly improves the soil nutrient regime and increases the availability of nitrogen, phosphorus, and potassium. The highest values were recorded in the treatment N250P180K125 kg/ha combined with 20 t/ha of manure. Long-term lysimetric experiments confirmed a gradual increase in humus content and total nutrient reserves, demonstrating the positive role of integrated fertilization in maintaining soil fertility and ensuring sustainable crop productivity under irrigated conditions.

References

1. Прянишников Д.Н. Азот в жизни растений и в земледелие. Агрохимия.- И.-Л.: АН СССР. 1945.- С.134-171.
2. Белоусов М.А. Азотное и фосфорное питания хлопчатника в начале фазы эго развития. Вопроси питания в биология хлопчатника. - Ташкент: СоюзНИҲИ, 1960.- С. 4-70.
3. Рижов С.Н., Ташкузие М.М., Алиев А.Т. Баланс азота удобрений на хлопчатнике в зависимости от почвенних условий. Узб. биол. журнал. - Ташкент, 1979. - №1. -С. 3-8
4. Розиков К.М. Сроки внесения азотных удобрений. Хлопководство.- 1983.- № 3.- 22 с.
5. Санақулов С. КАС ўғити азотининг пахта ҳосилига таъсири. «Ўзбекистон қишлоқ хўжалиги». Аграр-иқтисодий илмий-оммабоп журнали. Тошкент, 2012. №-10. - 24 б.
6. Кариев А.А. Баланс азота удобрений и пути эго эффективного использования под хлопчатник: Автореф. дисс... доктора с.-х. наук - М.: ТСХА, 1991. - 38 с.
7. Норматов И. Азотли ўғитларни қўллаш муддатининг ғўза хосилдорлигига таъсири. «Ғўза ва йўлдош экинларни ўғитлаш ҳамда тупроқ унумдорлиги»- Ташкент: УаНИГИ, 1992. -12 б.
8. Пираҳунов Т.П., Ибрагимов Н.М., Рузимов Ж. Эффективность совместного внесения различных норм азотных удобрений и навоза на хлопчатнике. Пахтачилик, 1996, № 4. - С. 6-9.
9. Хожиев Т.Х. Ғўзага берилган минерал ўғитлар азотининг ҳар хил тупроқдаги баланси. Пахтачилик. 1996. №4. –Б. 17-20, 32-33.
10. Хаджиев Т.Х. Трансформация азота удобрений и экологические основы повышения эго эффективности в условиях орошаемых почв серозёмного пояса: Афтореф. дис... доктора с.-х. наук. - Ташкент: НИИПА АН РУз, 1998. - 49 с.
11. Рискиева Х.Т. Своеброзие азотного состаяния орошаемих почв Узбекистана. Тупроқшунослар ва агрокимёгарлар ХХ қурултойида маъруза ва тезислари. - Тошкент, 2000. –Б. 38-43.
12. Ниязалиев Б. Тупроқдаги нитратли азот миқдорига ўсимликнинг ўсиб ривожланишига ҳамда пахта ҳосилига компостларнинг таъсири. «Ўзбекистон қишлоқ хўжалиги» журналининг «Агроилм» илмий иловаси. – Тошкент, 2015.- №5(37). -Б.18-20.
13. Мамадалиев А., Беймуҳаммедов А. Минерал ўғитларнинг самарадорлиги. Ўзбекистон қишлоқ хўжалиги.- 1975.- №8. - 51 б.
14. Duggan B.L., Yeates, S.J., Gaff, N. and Constable, G.A., 2017. Phosphorus Fertilizer Requirements and Nutrient Uptake of Irrigated Dry-Season Cotton Grown on Virgin Soil in Tropical Australia. Communications in Soil Science and Plant Analysis, 39(1-2), -Pp.282-301.
15. Жумaев Ш. Ўтлoқи-бўз тупрoқлaрдa кaлийли ўғит меъёрлaрининг пaхтa ҳoсили вa тoлa сифaтигa тaъсири. Ўзбекистoн қишлoқ хўжaлиги журнaли илмий илoвaси «AGRO ILM» №4(28), 2013.-Б.17-18.

Downloads

Published

2025-12-29
Loading...